Eenmaal woonachtig en/of werkend in het buitenland vallen sommige sociale voorzieningen weg, die in Nederland heel normaal en soms zelfs verplicht zijn. Deze voorzieningen zijn vaak gebonden aan werk in Nederland, of soms al door enkel woonachtig te zijn in Nederland. Te denken valt onder meer aan (de lijst hieronder is niet compleet):
- Arbeidsongeschiktheid - WIA
- Algemene Nabestaande Wet - ANW
- Algemene Ouderdomswet - AOW
- Werkloosheid - WW
- Pensioen opbouw
De WIA (voorheen WAO) regelt onder voorwaarden een uitkering indien je (deels) arbeidsongeschikt raakt. Ondanks dat in Nederland de regeling steeds meer wordt ingeperkt, heb je onder voorwaarden nog steeds recht op een uitkering. De WIA is echter altijd gebaseerd op het inkomen uit werkzaamheden. Indien geen inkomen uit werkzaamheden wordt verkregen, dan is er ook geen recht op een uitkering.
Bij verhuizing naar het buitenland en verandering van werkgever hangt het van de wetgeving in het nieuwe woonland af, in hoeverre een uitkering bij arbeidsongeschiktheid is geregeld. Informeer hier naar bij de nieuwe werkgever! In veel landen is er echter helemaal niets geregeld, of dien je dit zelf te regelen. Arbeidsongeschiktheid is soms bij te verzekeren. Dit kan bijvoorbeeld los of aanvullend binnen de Goudse Expatriate Pakket Polis, en (enkel aanvullend) bij de Internationale Ziektekostenverzekering Expatplus. Zie voor beide verzekeringen elders op deze site.
Indien je Nederland verlaat om te reizen, of om zonder inkomen uit werkzaamheden in het buitenland te gaan wonen, dan is er niets geregeld met betrekking tot arbeidsongeschiktheid. Om toch het financiële risico te beperken na een ongeval, kan eventueel een hoge ongevallen verzekering worden afgesloten. Dan volgt een eenmalige uitkering als het gevolg van invalide raken of overlijden. Dit is natuurlijk niet hetzelfde als een arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar geeft wel een buffer voor moeilijke tijden.
De WAO is op 1 januari 2006 vervangen door de WIA, de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Op
www.werkennaarvermogen.nl vindt u informatie over de WIA. Belangrijke verschillen met de WAO zijn dat een uitkering pas wordt gegeven vanaf 35% arbeidsongeschikt (voorheen vanaf 15%) en dat een werkgever meer moet betalen naarmate meer werknemers arbeidsongeschikt raken.
Meer informatie over het verzekeren van arbeidsongeschiktheid in het buitenland.
In Nederland is iedereen verplicht verzekerd voor de ANW en de AOW, ongeacht of je wel/ geen inkomen ontvangt. Word je door de overheid uitgezonden, dan ben jij (en je eventuele partner en/of kinderen) ook verplicht verzekerd. Word je door een bedrijf uitgezonden, of ga je werken voor een bedrijf in het buitenland, dan ben je meestal niet meer verzekerd voor AOW/ANW. Voor ieder jaar (tussen je 15de en 65ste) dat je niet in Nederland bent ingeschreven, wordt je 2% gekort op je uiteindelijke AOW uitkering. Indien je niet verplicht bent verzekerd, dan kan je je alsnog via de Sociale Verzekeringsbank (
www.svb.nl) bijverzekeren. Maar dat is, afhankelijk van je inkomen, soms duur.
De AOW-korting is ook op te vangen door sparen (zie ook onder het onderdeel pensioen). Daarnaast kan het zijn dat je in je nieuwe woonland ook vergelijkbare rechten opbouwt. Informeer daar naar, en bewaar alle papieren hierover, zeker als je tijdelijk in het buitenland woont. Anders weet je tegen de tijd dat je 65 bent niet meer wat je moet.
ANW : deze wet geeft recht op een nabestaandenuitkering, bij overlijden van de verzekerde (mits deze natuurlijk verzekerd was), voor de partner/samenwonende indien hij/zij:
- jonger is dan 65 en een kind verzorgt jonger dan 18 jaar, of
- voor tenminste 45% arbeidsongeschikt is, of
- geboren is voor 1950.
Niet verzekerd zijn op het moment van overlijden betekent dus geen uitkering voor de nabestaanden. Onverzekerd zijn is bij te verzekeren via de
SVB of (deels) op te vangen door een (tijdelijke) overlijdensrisico verzekering. Informeer ook naar de wetgeving in het nieuwe woonland.
Meer informatie over het verzekeren van het nabestaandenrisico in het buitenland.
Wanneer je werkloos wordt, kun je het verlies aan inkomen voor een bepaalde periode opvangen met een WW-uitkering. Dit is per land verschillend (of niet) geregeld. Bijverzekeren is moeilijk en vaak zelfs onmogelijk. Het UWV heeft voor sommige omstandigheden bijverzeker mogelijkheden, zie verderop in dit artikel.
Pensioenopbouw is vaak een mogelijkheid die een werkgever biedt op basis van een nationale belastingregeling. Bij verhuizing naar het buitenland, en een nieuwe werkgever, verandert of verdwijnt de opbouw van pensioen. Mogelijk kan je in het huidige land gebruik maken van bestaande regelingen. Indien dat niet kan, is een eenvoudige en flexibele en voordelige manier voor de opbouw van een "appeltje voor de dorst" ouderwets sparen: periodiek geld opzij zetten op een spaar- of beleggingsrekening. Je profiteert dan wel niet van belastingvoordelen en eventuele verzekeringsaspecten, maar er verdwijnt ook geen (soms hoge) provisie in de zakken van de verzekeraars, en je kan over het gespaarde geld wel beschikken wanneer je wilt. Afhankelijk van de situatie, het inkomen en de wensen kunnen speciale constructies gewenst zijn, maar dan is het aan te raden een lokale financieel / fiscaal specialist in de hand te nemen.
Indien je gebruik kunt maken van nationale regelingen, dan heeft dat natuurlijk altijd de voorkeur. Indien dat niet kan, en je verblijft slechts tijdelijk in het buitenland of je hebt een beperkt inkomen, dan is zelf sparen een goed alternatief. Heb je een hoog inkomen en/of blijf je de rest van je leven in het betreffende land, dan is het verstandig om te gaan praten met een lokale financieel adviseur. Maar ook dan blijft zelf sparen verstandig.
Meer informatie over het bijsparen voor pensioen in verband met vertrek naar het buitenland.
Tot slot het UWV, voor een enkeling mogelijk interessant. Het UWV biedt, indien je in loondienst werkt, de mogelijkheid tot vrijwillig bijverzekeren voor werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en ziekte. Dit is echter beperkt mogelijk, alleen in de volgende 4 situaties is bijverzekeren mogelijk:
- woonachtig in NL, werkzaam in het buitenland, en niet verplicht verzekerd in NL.
- woonachtig in het buitenland, je verplichte verzekering is geëindigd, en je gaat aansluitend werken voor een Nederlandse onderneming in het buitenland (max. 5 jaar).
- je gaat werken voor in het kader van ontwikkelingssamenwerking (onder voorwaarden)
- je gaat werken voor een volkenrechtelijke organisatie (onder voorwaarden)
Het UWV kan dus NIETS voor je betekenen indien:
- je in het buitenland voor een buitenlandse onderneming gaat werken
- je zelfstandig werk gaat zoeken in het buitenland
- je zelf een onderneming wilt opzetten in het buitenland
Het is echter wel mogelijk een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering aan te vragen voor in het buitenland:
- Offerte aanvraagformulier Arbeidsongeschiktheidsverzekering
In Nederland staan sociale voorzieningen op een hoog niveau, ondanks dat de overheid op vele regelingen aan het bezuinigen is. Laat het eventueel (gedeeltelijk) wegvallen van voorzieningen echter geen belemmering zijn voor een reis of verhuizing naar het buitenland. Bedenk dan dat de bevolking in het land waar je gaat wonen die voorziening dan ook niet heeft en toch gelukkig is. En anders maar een iets lager pensioen in ruil voor meer ruimte, een andere cultuur, minder files, een beter klimaat, een groter huis en/of nieuwe mogelijkheden??
